Vance’in girişimi, İran savaşı ve yükselen akaryakıt fiyatlarının Cumhuriyetçilere yönelik hoşnutsuzluğu artırdığı ara seçimler öncesinde geldi.

Welayet News  - ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD Başkanı Donald Trump’ın gelecek haftaki ara seçimlerin ardından savaşı yeniden başlatma tehdidinde bulunduğu bir dönemde, İran’la müzakereleri canlandırmak için Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri Muhsin Rızai’ye mektup gönderdi.

Wall Street Journal’ın ABD’li yetkililer ve konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre mektup, Trump’ın talimatıyla iletildi. Vance, Tahran ve Washington arasında Trump’ı önümüzdeki haftalarda İran’a yönelik “kısa ve yoğun” bir saldırı emri vermekten vazgeçirecek ölçüde ortak zemin bulunup bulunmadığını yokluyor.

Trump, çarşamba akşamı gazetecilere Vance’in İran’la temas kurma talebini onayladığını söyledi. “Tıbbi malzemelere ve çeşitli şeylere ihtiyaçları var. Bana ne düşündüğümü sordu. ‘Bunu yapmak istiyorsan, olur’ dedim.” ifadelerini kullandı.

Kaynaklara göre mektup ve ardından ABD ile İranlı yetkililer arasında yapılan görüşmeler, somut bir barış önerisinden ziyade müzakerelerin olası çerçevesine odaklandı. Rızai geçen hafta, bazı temel talepleri karşılanmadan Tahran’ın Washington’la müzakere etmeyeceğini söylemişti.

Trump ise geçen hafta yönetimin İranlılarla görüşmediğini belirterek yakın zamanda saldırı düzenlenebileceği mesajı vermişti: “Onlarla müzakere etmiyoruz. Bir şekilde bir şey olacak, yakında gerçekleşecek.”

Vance savaşı destekledi, uzamasına mesafeli yaklaştı

Vance, İran’a yönelik savaşı açıkça desteklese de özel görüşmelerinde savaşın uzamasına ilişkin çekincelerini dile getirdi. Trump şubat ayında “Destansı Öfke Operasyonu”nu başlatmadan önce daha kapsamlı diplomasi yürütülmesini savundu. Trump daha sonra Vance’i baş müzakereci olarak görevlendirdi; başkan yardımcısı, çatışmayı sona erdirecek nihai bir anlaşma arayışıyla İranlı muhataplarıyla görüşmek üzere iki kez yurt dışına gitti.

Haziran ayında imzalanan mutabakat zaptı, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin nasıl yeniden başlatılacağına ilişkin tarafların farklı yorumları nedeniyle iki hafta sonra çöktü.

Vance’in girişimi, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde Temsilciler Meclisi’nde ve Senato’da sandalye kaybetmeye, hatta meclislerden birinin ya da ikisinin kontrolünü yitirmeye hazırlandığı sırada geldi. Seçmenler, İran’la savaşı ve yükselen akaryakıt fiyatlarını Trump ile Cumhuriyetçilere yönelik hoşnutsuzluğun nedenleri arasında gösteriyor. Vance, 2028 başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçilerin adaylığı için şimdiden öne çıkan isimlerden biri.

Vance’in sözcüsü görüşmeler hakkında açıklama yapmayı reddetti. Beyaz Saray, yorum talebini başkan yardımcısının ekibine yönlendirdi. İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Vance’in girişimi hakkında bilgisinin olmadığını söyledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi sosyal medya hesabından, “Cesur silahlı kuvvetlerimiz vatanı savunmaya tamamen hazırken İran, diplomasinin başarılı olması için fırsat tanımayı sürdürüyor.” açıklamasını yaptı.

1980’lerdeki İran-Irak Savaşı sırasında Devrim Muhafızları’na komuta eden Rızai, bu ayın başında Birleşik Arap Emirlikleri’nin yanı sıra bölgedeki veri merkezlerinin ve internet kablolarının da hedef alınabileceğini söyledi.

Rızai pazar günü gerilimi düşürme arayışları kapsamında Suudi rejimi, Pakistan ve Türkiye’den güvenlik yetkilileriyle Tahran’da bir araya geldi.

Trump, son günlerdeki seçim mitinglerinde diplomatik ilerleme sağlanmaması halinde İran’la savaşın yeniden başlayacağını ve çatışmanın ancak kendisi istediğinde sona ereceğini söyledi. Trump salı gecesi gazetecilere, “Bir anlaşma yapmak istediler ama işi ağırdan almayı seviyorlar. Belki seçimi ya da başka bir şeyi bekliyorlardır; ama bu onlara fayda sağlamayacak.” iddiasında bulundu.(YDH)