Son on yılda İsrail’in geleceği ve olası zayıflama süreci, dünya medyasında ve çeşitli stratejik araştırma merkezlerinde giderek daha fazla tartışılan konular arasında yer almaya başlamıştır. Bu tartışmaların önemli bir kısmı, İran İslam Devrimi Liderlerinin İsrail’in uzun vadede varlığını sürdüremeyeceğine dair değerlendirmelerinin ardından daha görünür hâle gelmiştir.

Welayet News - Son dönemde, İslam Devrimi Lideri Ayetullah Seyyid Mücteba Hamaney, hac mevsimi dolayısıyla yayımladığı mesajda, Siyonist rejimin ömrünün son aşamalarına yaklaştığını ve geçmişte yapılan öngörülerin gerçekleşeceğini ifade etmiştir.

Ancak son yıllarda İsrail’in geleceğine ilişkin tartışmalar, siyasi söylemlerin ötesine geçerek bölgesel ve uluslararası stratejik analizlerin de önemli başlıklarından biri hâline gelmiştir. Bu çerçevede dikkat çeken unsur, İsrail’e yönelik dış tehditlerden ziyade, bu rejimin kendi içinde karşı karşıya olduğu çok boyutlu krizlerdir.

Özellikle 7 Ekim sonrasında yaşanan gelişmeler, İsrail’in güvenlik yapısına ilişkin kamuoyu algısında önemli bir kırılma yaratmıştır. Uzun yıllar boyunca güçlü ve caydırıcı bir güvenlik devleti olarak sunulan İsrail’in, beklenmedik saldırıları önleme kapasitesine ilişkin ciddi soru işaretleri ortaya çıkmıştır. Bu durum yalnızca askeri bir başarısızlık olarak değil, aynı zamanda ülkenin güvenlik temelli meşruiyetine yönelik psikolojik bir darbe olarak da değerlendirilmiştir.

Bunu takip eden süreçte Gazze’de yürütülen uzun ve maliyetli askeri operasyonlar da Tel Aviv’in ilan ettiği hedeflere tam anlamıyla ulaşmasını sağlayamamıştır. Yoğun askeri faaliyetlere ve yüksek insani ve ekonomik maliyetlere rağmen direniş hareketlerinin sahadaki varlığını sürdürmesi, İsrail’in güvenlik ve askeri stratejilerinin etkinliği konusunda toplumun ve bazı siyasi çevrelerin sorgulamalarını artırmıştır.

İç politikada ise güvenlik sorunları derinleşirken toplumsal ve siyasi kutuplaşma da büyümüştür. Son savaşlardan önce başlayan yargı reformu tartışmaları, İsrail toplumunu keskin biçimde ikiye bölmüştü. Bazı dönemlerde, özellikle kritik birliklerde görev yapan yedek askerlerin hükümet politikalarına tepki göstererek hizmetlerini askıya alabileceklerine dair açıklamalar gündeme gelmiştir. Ordusunun önemli ölçüde yedek kuvvetlere dayandığı bir sistem için bu gelişmeler ciddi bir uyarı olarak değerlendirilmiştir.

Aynı dönemde tersine göç olgusu da İsrail’in demografik geleceğine ilişkin tartışmaların merkezine yerleşmiştir. Çeşitli araştırmalar ve medya raporları, son yıllarda on binlerce kişinin güvenlik kaygıları, siyasi belirsizlikler ve toplumsal gerilimler nedeniyle ülkeyi terk ettiğini göstermektedir. Özellikle teknoloji, sağlık ve bilim alanlarında çalışan eğitimli kesimlerin göç eğilimi göstermesi, bilgi ekonomisine dayalı İsrail modeli açısından dikkat çekici bir gelişme olarak görülmektedir.

Ekonomik açıdan da savaşlar ve sürekli güvenlik gerilimleri önemli sonuçlar doğurmuştur. Artan savunma harcamaları, yabancı yatırımlardaki yavaşlama, bazı hizmet sektörlerinde yaşanan durgunluk ve turizm gelirlerindeki düşüş, ekonomik yapı üzerindeki baskıyı artıran unsurlar arasında sayılmaktadır. Bu tablo, güvenlik risklerinin ekonomik büyüme kapasitesini sınırladığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirmiştir.

Uluslararası alanda ise İsrail’in küresel kamuoyu nezdindeki imajı son yıllarda ciddi sınamalarla karşı karşıya kalmıştır. Gazze’de yaşanan insani krize ilişkin görüntülerin dünya medyasında ve sosyal ağlarda geniş yer bulması, özellikle Batılı ülkelerde protesto hareketlerinin yayılmasına neden olmuştur. Üniversitelerde ve sivil toplum çevrelerinde yükselen tepkiler, resmi İsrail anlatısına yönelik eleştirel yaklaşımların arttığını göstermektedir.

Bunlara ek olarak, İsrail toplumunda yaşanan kimlik ve aidiyet tartışmaları da ülkenin karşı karşıya olduğu en derin sorunlardan biri olarak görülmektedir. Dindar ve seküler kesimler arasındaki gerilimler, etnik ve sosyal gruplar arasındaki farklılıklar ile siyasi ve askeri kurumlar arasındaki görüş ayrılıkları, toplumsal bütünlüğün zayıfladığı yönündeki değerlendirmeleri desteklemektedir. Geçmişte İsrail’in dayanıklılığının temel unsurlarından biri olarak görülen “güvenlik etrafında birlik” anlayışının da aşındığı ifade edilmektedir.

Bütün bu sorunlara rağmen İsrail, hâlen ABD’nin siyasi ve askeri desteğini almaya devam etmektedir. Bununla birlikte tarihsel deneyimler, yalnızca dış desteğe dayanmanın, güçlü bir iç toplumsal bütünlük olmaksızın uzun vadeli istikrarı garanti etmeye yetmeyebileceğini göstermektedir. Bu nedenle birçok analist, iç krizlerin uzun vadede dış baskılardan daha belirleyici sonuçlar doğurabileceğini savunmaktadır.

Son yıllarda bazı Batılı medya kuruluşları ve araştırma merkezlerinde de İsrail’in geleceğine ilişkin benzer tartışmalar yürütülmektedir. Bu değerlendirmelerde genellikle toplumsal uyumun zayıflaması, göç eğilimlerinin artması, kamu kurumlarına duyulan güvenin azalması ve yönetişim kapasitesindeki aşınma gibi göstergeler ön plana çıkarılmaktadır. Bazı analizlerde ise İsrail’in “kademeli yapısal yıpranma” sürecine girdiği yönünde yorumlar yapılmaktadır.

Genel olarak değerlendirildiğinde, İsrail bugün güvenlik, siyaset, ekonomi ve toplumsal kimlik alanlarında eş zamanlı krizlerle karşı karşıyadır. Bu sorunlar doğrudan ve kısa vadeli bir çöküş anlamına gelmemekle birlikte, uzun vadede rejimin kurumsal dayanıklılığını ve toplumsal istikrarını sınayabilecek yapısal baskılar oluşturmaktadır.

Bu nedenle İsrail’in geleceği, yalnızca bölgesel gelişmelere değil; aynı zamanda iç krizlerini yönetme ve toplumsal bütünlüğünü yeniden inşa etme kapasitesine de bağlı görünmektedir. Bu ise rejimin önündeki en karmaşık ve belirleyici sınamalardan biri olarak değerlendirilmektedir.