Chicago Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü Robert A. Pape, küresel ekonominin 10 gün içinde kritik mallarda ciddi eksiklikler yaşamaya başlayacağı uyarısında bulundu.

Welayet News  - Otuz yıl boyunca ekonomik yaptırımlar ve ablukalar üzerine çalışmalar yürüten Pape, küresel ekonominin on gün içinde kritik mallar konusunda yetersizlik yaşamaya başlayacağını ifade etti.

Sürecin sadece yüksek fiyatlarla sınırlı kalmayacağını vurgulayan Pape, piyasaların henüz hazırlıklı olmadığı fiziksel kıtlık aşamasına geçildiğini belirtti.

Pape, mevcut durumun analizini şu sözlerle aktardı:

"Piyasalar buna hazır değil. Herkes hala petrol fiyatlarını konuşuyor ama bu artık güncelliğini yitirmiş bir konu. Bu durum artık bir fiyat şoku değil; sistem çapında bir arz şokunun erken aşamasıdır."

Krizin işleyiş mekanizmasını "fiyat artışı, fiziksel kıtlık ve ekonomik daralma" olarak tanımlayan Pape, şu an ikinci adıma geçildiğini kaydetti.

Küresel petrol akışının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin hem İran hem de ABD tarafından kısıtlandığına dikkat çeken Pape, bu durumun sadece petrolü değil; yakıt, gübre, plastik ve modern üretimin temel katmanlarını oluşturan pek çok unsuru etkilediğini vurguladı.

Stokların tükenmesiyle birlikte konunun maliyet artışından çıkarak girdi eksikliğine dönüşeceğini belirten Pape, "Fabrikalar maliyetler arttığı için yavaşlamaz; malzemeler ulaşmadığı için durur" değerlendirmesinde bulundu.

1973 krizinden daha büyük bir sarsıntı beklentisi

Mevcut durumu geçmişteki krizlerle kıyaslayan Pape, 1973 yılında yaşanan yaklaşık yüzde 7'lik arz kesintisinin 90 günden kısa bir sürede kıtlığa, karne uygulamasına ve endüstriyel gerilemeye yol açtığını hatırlattı.

Günümüzdeki şokun daha büyük olduğunu ve sistemin daha gergin bir yapıda bulunduğunu ifade eden Pape, sürecin 45. gününde olunduğunu kaydetti.

Gelecek sürece dair öngörülerini paylaşan Pape, "Buradan sonraki dizi öngörülebilir: Önce Asya, ardından Avrupa ve nihayetinde küresel bir sıkışma. Bu bir çöküş değil, daralmadır" ifadelerini kullandı.

ABD'nin de bu süreçten muaf tutulamayacağını belirten Robert A. Pape, enerji bağımsızlığının küresel olarak entegre olmuş bir ekonomiyi korumaya yetmeyeceğini dile getirdi.

Tedarik zincirlerinin durması halinde şokun ticaret azalmaları yoluyla iletileceğini belirten Pape, temel bir değişime işaret ederek, "Artık sonuçları fiyatlar belirlemiyor; erişim belirliyor. Ve bu durum bir kez tersine döndüğünde, hükümetler kazananları ve kaybedenleri seçmeye başlar" dedi.

Pape, önümüzdeki hafta içinde açıklamalardan veya piyasa hareketlerinden ziyade Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin takip edilmesi gerektiğini vurguladı.

Akışın düzelmemesi halinde sistemin kaçınılmaz olarak daha da daralacağını belirten Pape, "Kıtlıklar manşetlere çıktığında, zaten çok geç kalınmış demektir. Bu şoklar bu şekilde işler" uyarısında bulundu. (YDH)