Elon Musk'ın sahibi olduğu X'in, Suudi rejimini talebi üzerine onlarca muhalif hesabı ülke içinde erişime kapattığı bildirildi.

Welayet News  - The Guardian, Elon Musk'ın sahibi olduğu X platformunun, Suudi rejiminin “talebi” üzerine ülkedeki muhaliflerin hesaplarını erişime kapatarak rejimin çevrim içi sansür uygulamalarına katılan son büyük ABD merkezli sosyal medya şirketi haline geldiğini yazdı.

Daha önce Snapchat ile Meta'ya bağlı Facebook ve Instagram da Suudi makamlarının "yerel yasaları ihlal ettiği" gerekçesiyle yaptığı başvurular üzerine çok sayıda Suudi muhalifin hesabını ülke içinde görünmez hale getirmişti.

O dönemde X, Suudi rejiminin talepleri doğrultusunda herhangi bir işlem yapmadığını açıklamış ve "kullanıcılarının sesini savunmaya ve buna saygı göstermeye güçlü biçimde inandığını" belirtmişti.

Ancak Londra merkezli insan hakları kuruluşu ALQST'ye göre temmuz ayının ortasından bu yana platformda en az 60'tan fazla hesap Suud'da coğrafi engelleme (geoblocking) yöntemiyle erişime kapatıldı. Bu uygulama, hesapların tamamen silinmesini değil, yalnızca Suud'daki kullanıcılar tarafından görüntülenememesini sağlıyor.

Erişimi engellenen isimler arasında ALQST Direktörü ve Suudi insan hakları savunucusu Yahya Useyri ile ABD'de yaşayan ve Riyad'ın insan hakları sicilini eleştiren Abdullah Ude da bulunuyor. Sürgündeki aktivistler, Suudi akademisyenler ve bağımsız medya hesaplarının da uygulamadan etkilendiği belirtildi.

X, Suudi yasalarını gerekçe gösterdi

ABD merkezli Amerikan Ortadoğu Hakları Komitesi'nde Körfez politikaları danışmanı olarak görev yapan Abdullah Udeh, yaşananları "sansür" olarak nitelendirdi.

Udeh, "Ülkemizde zorbalarla mücadele ediyorduk, şimdi ise sürgünde bulunduğumuz ülkelerde onların uzantılarıyla mücadele ediyoruz." dedi.

En rahatsız edici noktanın ise hesapların X'in kendi kurallarını ihlal ettikleri gerekçesiyle değil, yalnızca Suudi rejiminin talepleri doğrultusunda engellenmesi olduğunu söyledi.

Hesap sahiplerine gönderilen elektronik postalarda, içeriklerin "X'in Suud'daki yerel yasal yükümlülüklerine uymak amacıyla" ülkede erişime kapatıldığı bildirildi.

The Guardian'ın incelediği Suudi resmi kararında ise söz konusu hesapların "kamu düzenini, dini değerleri, genel ahlakı veya özel hayatın dokunulmazlığını ihlal eden içerikler" yayımladığı öne sürüldü.

"Teknoloji şirketleri baskıyı kolaylaştırıyor"

Hesabı erişime kapatılan ALQST yetkililerinden Abdullah Cureyvi, kararın şaşırtıcı olmadığını belirterek Suudi rejiminin uzun yıllardır eleştirel sesleri susturmaya çalıştığını söyledi.

Cureyvi, özellikle ülke dışında yaşayan ancak Suud'daki kişilerle bağlantısını sürdüren muhaliflerin yönetim tarafından tehdit olarak görüldüğünü ifade etti.

Asıl endişe verici gelişmenin ise teknoloji şirketlerinin ifade özgürlüğünü korumak yerine bu baskının uygulanmasına yardımcı olması olduğunu dile getirdi.

ALQST, X, Meta, Snapchat ve YouTube'a çağrıda bulunarak engellenen hesapların yeniden erişime açılmasını ve bu kararların hangi gerekçelerle alındığının şeffaf biçimde açıklanmasını istedi.

Sıradaki hedefler

Erişime kapatılan hesaplar arasında Suudi hiciv yazarı Ganim Mesarir de yer aldı.

İngiliz mahkemesi bu yılın başında, Mesarir'in iPhone'larının hacklenmesi ve Londra'daki Harrods mağazası önünde fiziksel saldırıya uğraması nedeniyle Suudi rejiminin 3 milyon sterlin tazminat ödemesine hükmetmişti.

Mesarir'e mayıs ayında YouTube tarafından gönderilen bildirimde, toplam 800 binden fazla abonesi bulunan iki kanalının "bir devlet kurumu" tarafından yapılan hukuki başvurular üzerine Suud'da engelleneceği belirtildi.

Aynı ay X de Suudi makamlarının hesabının Suudi yasalarını ihlal ettiği yönündeki talebini ve buna ilişkin resmi kararı Mesarir'e iletti. Temmuz ayında ise platform, içeriklerinin yerel yasalara uyum gerekçesiyle Suud'da erişime kapatıldığını bildirdi.

Mesarir, "Suudi Arabistan'ın hesapların engellenmesini istemesine şaşırmadım ama Elon Musk'ın bunu kabul etmesine şaşırdım." dedi.

Suudi hiciv yazarı, bu uygulamanın diğer otoriter ülkeler tarafından da örnek alınacağını söyledi.