Donald Trump yönetimi, İran'a karşı savaşta füze ve nükleer programın tasfiyesinden bölgesel güvenliğin sağlanmasına kadar iddialı hedefler ortaya koydu. Ancak geçen süre, Washington'un hedefleri ile sahadaki gerçekler arasında ciddi bir uçurum bulunduğunu gösterdi.

Welayet News - İran’a karşı yürütülen savaşın, Batı Asya’daki güç dengelerini değiştirecek bir dönüm noktası olması hedefleniyordu. ABD Başkanı Donald Trump ve yönetimindeki yetkililer, çatışmanın ilk aylarında İran’ın füze ve nükleer kapasitesinin ortadan kaldırılmasından, Washington’un bölgedeki müttefikleri için tam güvenliğin sağlanmasına kadar uzanan bir dizi iddialı hedef açıkladı.

Ancak aradan geçen süre içerisinde, ABD’nin ana akım medya kuruluşları bile ilan edilen hedeflerle sahadaki sonuçlar arasındaki farkı dile getirmeye başladı.

Birinci hedef: İran’ın füze kapasitesinin yok edilmesi

İran’ın füze gücü, Washington ve Tel Aviv’in en önemli hedeflerinden biri olarak öne çıkıyordu. ABD’li yetkililer, İran’ın füze altyapısının büyük bölümünü vurduklarını ve üretim ile fırlatma kapasitesini ciddi ölçüde azalttıklarını iddia etti.

Trump farklı dönemlerde operasyonların başarısına ilişkin çeşitli rakamlar verdi; bir açıklamasında İran’ın füze kapasitesinin yüzde 90’ının yok edildiğini söylerken, başka bir açıklamasında bu oranı yüzde 82 olarak ifade etti. Buna rağmen İran’ın füze operasyonlarını sürdürmesi ve caydırıcılık kapasitesini koruması, bu iddiaların sahadaki gerçeklerle örtüşmediğini ortaya koydu.

Yaşananlar, İran’ın onlarca yıl içinde geliştirdiği ve geniş ölçüde yerelleştirdiği füze sanayisinin sınırlı askeri saldırılarla tamamen ortadan kaldırılamayacağını gösterdi. Böylece Trump’ın ilk stratejik hedefi gerçekleşmeyen bir hedef olarak kaldı.

İkinci hedef: İran savunma sanayisinin felç edilmesi

Washington’un dile getirdiği bir diğer hedef, İran’ın savunma sanayisini işlevsiz hale getirmekti. Savaşın ilk günlerinde ABD’li yetkililer, füze, İHA ve diğer askeri ekipmanların üretildiği tesislerin ağır hasar aldığını öne sürdü.

Ancak Trump’ın son açıklamalarında İran’ın hâlâ askeri ve savunma amaçlı ekipman üretme kapasitesine sahip olduğunu kabul etmesi, bu hedefin de tam anlamıyla gerçekleştirilemediğini gösterdi.

Uzmanlara göre İran savunma sanayisi, bölgedeki birçok ülkenin aksine ithalata bağımlı değil ve geniş bir yerli üretim ağına dayanıyor. Bu durum, sektörün tamamen etkisiz hale getirilmesini oldukça zorlaştırıyor.

Üçüncü hedef: İran’ın deniz ve hava gücünün etkisiz hale getirilmesi

ABD ve İsrail, savaş sürecinde İran’ın deniz ve hava kapasitesini de hedef aldıklarını duyurdu. Amaç, İran’ın Fars Körfezi’ndeki etkinliğini azaltmak ve bölgedeki caydırıcılık gücünü sınırlandırmaktı.

Ancak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın hâlâ önemli bir İHA kapasitesine sahip olduğunu ve Devrim Muhafızları’na bağlı sürat teknelerinin ABD için bölgedeki temel güvenlik sorunlarından biri olmaya devam ettiğini kabul etti.

İran donanmasının son yıllarda büyük savaş gemileri yerine küçük hızlı tekneler, kıyıdan denize füze sistemleri ve insansız hava araçlarına dayalı asimetrik savaş doktrinine yönelmesi, bu kapasitenin tamamen ortadan kaldırılmasını güçleştiriyor.

Dördüncü hedef: İran’ın nükleer programının tamamen sona erdirilmesi

Trump’ın en dikkat çekici iddialarından biri de İran’ın nükleer altyapısının tamamen yok edildiği yönündeydi. ABD Başkanı, İran’ın artık nükleer faaliyetlerini sürdüremeyeceğini savundu.

Ancak bağımsız uzmanlar ve bazı Batılı kaynaklar bu değerlendirmeye kuşkuyla yaklaştı. İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokları, teknik bilgi birikimi ve zarar gören tesisleri yeniden inşa etme kapasitesi, programın tamamen ortadan kaldırıldığı yönündeki iddiaları tartışmalı hale getirdi.

Uzmanlara göre İran’ın nükleer programı yalnızca tesislerden ibaret değil; aynı zamanda yerli bilgi birikimi ve yetişmiş insan kaynağına dayanıyor. Bu nedenle bazı tesislerin zarar görmesi, programın tümüyle sona erdiği anlamına gelmiyor.

Beşinci hedef: ABD müttefikleri için mutlak güvenlik sağlanması

Trump yönetimi, operasyonların temel amaçlarından birinin bölgedeki ABD müttefiklerinin, özellikle de İsrail ve Fars Körfez ülkelerinin güvenliğini garanti altına almak olduğunu açıklamıştı.

Ancak son aylardaki gelişmeler, bu hedefin de ciddi zorluklarla karşılaştığını gösterdi. Karşılıklı saldırılar, artan güvenlik kaygıları ve yükselen savunma harcamaları, bölgedeki güvenliğin beklenen ölçüde sağlanamadığına işaret etti.

Öte yandan bölgedeki Amerikan üslerinde bulunan binlerce asker de Washington açısından yeni bir güvenlik riski oluşturdu. Olası bir gerilim tırmanışı, ABD’nin maliyetlerini ve güvenlik yükünü artırabilecek bir unsur olarak öne çıktı.

Altıncı hedef: Hürmüz Boğazı ve Amerikan gücünün sınırları

Trump yönetiminin karşılaştığı en sembolik sorunlardan biri de Hürmüz Boğazı oldu. Her ne kadar savaşın başlangıcında bu konu Washington’un temel hedeflerinden biri olarak öne çıkmasa da, İran’ın deniz trafiği üzerindeki etkisi nedeniyle zamanla ABD’nin karşı karşıya kaldığı en önemli meydan okumalardan biri haline geldi.

Dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin önemli bir bölümü Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Bu nedenle bölgede yaşanabilecek herhangi bir aksama, enerji fiyatlarını ve küresel ekonomiyi doğrudan etkileyebiliyor.

Gelişmeler, ABD’nin dünyanın en büyük deniz gücüne sahip olmasına rağmen bölgedeki koşulları istediği şekilde şekillendirmekte zorlandığını ortaya koydu.

Trump yönetiminin İran’a karşı savaş sürecinde açıkladığı hedefler incelendiğinde, siyasi beklentiler ile sahadaki gerçekler arasında belirgin bir mesafe bulunduğu görülüyor. Füze kapasitesinin yok edilmesi, savunma sanayisinin etkisiz hale getirilmesi, nükleer programın sona erdirilmesi, bölgesel müttefiklerin güvenliğinin sağlanması ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün güçlendirilmesi gibi hedeflerin hiçbirinin tam anlamıyla gerçekleşmediği yönündeki değerlendirmeler giderek daha fazla dile getiriliyor.