ABD merkezli Newsmax internet sitesi, uluslararası ilişkiler ve ulusal güvenlik uzmanı; American Spectator, Washington Times ve The American Conservative gibi gazetelerde yazıları yayımlanan Robert Zapsu̧çni’nin, Azerbaycan’ın uluslararası siyasetteki rolü ile ABD ve İsrail’le stratejik ortaklığını ele alan bir makalesini yayımladı.

Welayet News  - Zapsu̧çni, İsrail ile Arap ülkeleri arasında ilişkilerin normalleşmesi amacıyla başlatılan İbrahim Anlaşmaları’nın, zamanla Orta Asya’ya doğru genişlediğine dikkat çekti. Yazar, geçtiğimiz yıl kasım ayında Kazakistan’ın bu anlaşmalara katılma niyetini açıkladığını hatırlattı.

Makaleye göre, Azerbaycan’ın İsrail ve ABD ile yakın iş birliği dikkate alındığında, ülke anlaşmaların bir sonraki genişleme aşaması için mantıklı bir aday konumunda bulunuyor. Son yıllarda Azerbaycan petrolü İsrail’in enerji ihtiyacının yaklaşık yüzde 40’ını karşılarken, 2016–2020 döneminde İsrail, Bakü’nün en büyük silah tedarikçisi oldu (yüzde 69).

Yazıda ayrıca Orta Asya ülkeleri (C5) liderlerinin ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmeye değiniliyor. Azerbaycan’ın bu formata resmen katılmasıyla yapının fiilen C6’ya dönüştüğü, bunun da Azerbaycan’ın “Orta Koridor”un kilit aktörü olarak önemini artırdığı ifade ediliyor. Bu güzergâhın, Rusya ve İran’ı by-pass ederek Çin, Orta Asya, Güney Kafkasya ve Avrupa arasında doğrudan ticareti kolaylaştırdığı ve Azerbaycan’ı önemli bir lojistik merkez haline getirdiği vurgulanıyor.

Zapsu̧çni, Güney Kafkasya’da ortaya çıkan yeni fırsatlara da işaret ederek, Ermenistan ile Azerbaycan arasında gündemde olan ulaşım projelerinin, barış sürecinin devam etmesi halinde Amerikan şirketleri için yeni ticari imkânlar yaratabileceğini belirtiyor.

Yazar, ABD’nin Çin’in “Bir Kuşak, Bir Yol” girişimiyle ekonomik olarak rekabet edebilecek kapasiteye sahip olduğunu, ancak bunun için Washington’un bölgesel politikasını güncellemesi gerektiğini savunuyor.

Bu çerçevede, 1992’de Birinci Karabağ Savaşı sırasında kabul edilen “Özgürlükleri Destekleme Yasası”nın 907. maddesi başta olmak üzere, Azerbaycan’a yönelik eski kısıtlamaların gözden geçirilmesi çağrısında bulunuyor. Zapsu̧çni, 2020 ve 2023 gelişmelerinin ardından Bakü’nün toprak bütünlüğünü yeniden sağladığını hatırlatıyor.

Ayrıca, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan liderliğinde, Erivan’ın 1991 tarihli Almatı Bildirisi’nde belirlenen sınırları (uti possidetis juris ilkesi doğrultusunda) tanıdığını ve bunun barış sürecini ileri taşıdığını kaydediyor.

Öte yandan yazar, ABD’deki Ermeni lobisi ANCA ve AAA’yı, 907. maddenin korunmasında ısrarcı oldukları gerekçesiyle eleştirerek, bunun Ermenistan’ın uzun vadeli çıkarlarına hizmet etmediğini ve nihai çözümü zorlaştırdığını savunuyor.

Zapsu̧çni, makalesini şu sözlerle tamamlıyor:

“Azerbaycan’daki istikrar ABD için hayati önemdedir; çünkü ticaret güvenliğini, enerji arzını ve lojistik hatları garanti altına almaktadır.”