ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance‘in İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasıyla ilgili yeni önerisi, stratejik bağımlılık endişelerini gündeme getirdi. Vance’in “ilgi çekici” olarak nitelendirdiği plana göre, İran’ın parasının kontrolü ABD ve Katar’ın elinde olacak.

Welayet News  - Vance, son konuşmasında açıkça şunları söyledi:

“İran’ın dondurulmuş varlıklarından herhangi biri serbest bırakılırsa, bunun üzerinde onay ve denetim hakkımız vardır. Katarlılar da onay hakkına sahiptir. Ardından bu para fiilen Amerikan soya fasulyesi, mısır ve buğdayının satın alınmasında kullanılacaktır.”

Bu öneri, söz konusu varlıkların insani yardım ya da kredi değil, İran’a ait kaynaklar olması nedeniyle dikkat çekmektedir. Önerilen mekanizmada, İran’ın varlıkları doğrudan sahibine iade edilmek yerine, yönetimi ABD ve Katar’ın elinde bulunan bir “satın alma kredisi”ne dönüştürülmektedir.

ABD ve Katar’ın her harcama için onay şartı getirilmesi, ABD’nin İran’ın mali kaynakları üzerinde fiili kontrol sahibi olması anlamına gelmektedir. Böylece Washington, uygun gördüğü miktarlarda İran’ın parasının yine Amerikan üretimi olan malların satın alınmasında kullanılmasına izin verecektir.

Dolayısıyla ABD, nakit parayı kendi bankacılık sisteminde tutmayı, buna karşılık dünya piyasalarında fiyatı belirli olan ve başka zamanlarda daha ucuza da temin edilebilecek ürünleri İran’a vermeyi hedeflemektedir. Bu durumun, esas olarak Amerikan çiftçilerinin daha fazla gelir elde etmesine hizmet edeceği ve maliyeti İran’ın bloke edilmiş varlıklarıyla karşılanan bir “Amerikan tarım destek paketi” niteliği taşıdığı değerlendirilmektedir.

Öte yandan, böyle bir takas yönteminin kabul edilmesinin, “ABD’ye gıda bağımlılığı” riskini artırabileceği ileri sürülmektedir. Çünkü buğday stratejik ve hayati bir üründür. Haberde, İran’ın mevcut üretiminin ülke ihtiyacını büyük ölçüde karşıladığı, ayrıca Rusya veya Brezilya gibi daha rekabetçi fiyatlar ve daha uygun siyasi koşullar sunan ülkelerden de alım yapabileceği belirtilmektedir.

Tabnak’ın değerlendirmesine göre, söz konusu plan yalnızca İran’ın nakit varlıkları üzerindeki kontrolünü zayıflatmakla kalmayacak, aynı zamanda ülkeyi Amerikan tarım ürünlerine bağımlı hale getirecek ve ABD’nin belirlediği fiyatları kabul etmeye zorlayacaktır.

Bu nedenle haberde, planın bir gıda temin çözümünden ziyade, İran’ın ulusal varlıklarının Amerikan tarım sektörüne kazanç sağlayacak bir mekanizmaya dönüştürülmesi anlamına geldiği savunulmaktadır.