Katar, Lübnan'da ateşkes ve İsrail'in çekilmesine yönelik yeni müzakere sürecinin merkezine yerleşirken, İran ve Hizbullah da yeni mekanizmanın parçası haline geliyor.

Welayet News  - El-Ahbar gazetesinde yer alan değerlendirmeye göre, Lübnan'ın güneyinden İsrail'in çekilmesi ve ateşkesin kalıcı hale getirilmesine ilişkin müzakerelerde yalnızca bir hafta içinde önemli bir siyasi dönüşüm yaşandı.

Gazete, daha önce İsrail ile doğrudan müzakerelerde ısrar eden ve taviz verilmesini savunan Lübnan'daki çevrelerin, bu kez destek aldıkları ABD ve Suudi Arabistan ekseninden beklemedikleri bir gelişmeyle karşı karşıya kaldığını belirtti.

El-Ahbar'a göre, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhurbaşkanı Jozef Aun'a Lübnan dosyasının artık İran ile yürütülen müzakerelerin temel başlıklarından biri haline geldiğini iletti.

Gazete, ateşkesin kalıcılaştırılması, İsrail'in çekilme takvimi ve sonraki düzenlemelerin artık yalnızca Lübnan, ABD ve İsrail arasında değil, yeni bir çerçeve içinde ele alınacağını bildirdi.

Bu yeni çerçevede Hizbullah ve İran'ın da denetim mekanizmasının parçası haline geldiği, Katar'ın ise Pakistan'ın desteğiyle uygulama arabuluculuğunu üstleneceği belirtildi.

Lübnan dosyasında Katar merkezli yeni süreç

El-Ahbar, İsviçre'de yürütülen görüşmelerin sonucunda Katar'ın önerdiği yeni bir girişimin benimsendiğini öne sürdü.

Buna göre Doha'nın, resmi Lübnan makamlarını dışlamadan, İsrail ile Hizbullah arasında dolaylı müzakereleri yöneteceği ve amacın Lübnan'ın güney sınırında uzun vadeli ve kalıcı bir ateşkes sağlamak olduğu belirtildi.

Gazete, ABD'nin bu arabuluculuğa onay verdiğini ancak Fransa veya Birleşmiş Milletler gibi başka tarafların sürece dahil edilmesini istemediğini aktardı.

Haberde, bu girişimin ilerleyen dönemde yalnızca İsrail ile savaş dosyasını değil, Lübnan'ın iç siyasi krizlerini de kapsayacak şekilde genişleyebileceği ve yeni bir "Doha-2" sürecinin gündeme gelebileceği ifade edildi.

El-Ahbar'a göre Katar, girişimi Washington'a sunmadan önce Meclis Başkanı Nebih Berri, Hizbullah ve Suudi Arabistan ile temaslarda bulundu.

ABD'nin onayının ardından dosyanın İsrail'e iletildiği, ancak Tel Aviv'in bu süreçten “rahatsız” olduğu belirtildi.

Gazete, Katar'ın İran-ABD müzakerelerinden yararlanarak İsrail'in sonunda “uyum sağlamak zorunda kalacağı” yeni bir siyasi zemin oluşturduğunu savundu.

Ayrıca, Katar'ın Cumhurbaşkanı Aun ile de temasa geçerek girişimin arka planını anlattığı ve onu bu sürece destek vermeye ikna etmeye çalıştığı kaydedildi.

El-Ahbar'a göre, Washington'ın İran ile müzakere yolunu resmen kabul etmesiyle birlikte “Lübnan artık bölgesel düzenlemelerden ayrı bir dosya olmaktan çıktı ve bölgesel mutabakatların temel unsurlarından biri haline geldi.”

Üçlü mekanizma ve çekilme takvimi

Gazete, son saatlerdeki en önemli gelişmenin yalnızca Lübnan-İsrail görüşmelerinin yeni turuna hazırlık olmadığını, aynı zamanda ateşkesin uygulanmasını izleyecek üçlü bir mekanizma kurulmasının gündeme gelmesi olduğunu yazdı.

Haberde, söz konusu yapının ateşkesin sürdürülmesini garanti altına alacağı, ardından da savaşın tamamen sona erdirilmesine yönelik düzenlemelerin önünü açacağı belirtildi.

Bu kapsamda İsrail'in işgal ettiği tüm Lübnan topraklarından çekilmesi ve Lübnanlı esirlerin serbest bırakılmasının da masada olduğu ifade edildi.

El-Ahbar'a göre, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, İsrail'in temel taraf olmadığı hiçbir bölgesel ya da uluslararası düzenlemeyi kabul etmeyeceğini açıklayarak bu girişime karşı çıktı.

Gazete, Tel Aviv'in özellikle yeni mekanizmanın İsrail ordusunun hareketlerini sınırlamasından ve Lübnan'daki "hareket serbestisini" kısıtlamasından endişe duyduğunu belirtti.

Haberde, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Beyaz Saray danışmanı Jared Kushner ve Katar başbakanının Cumhurbaşkanı Aun ile yaptığı temaslarda aynı mesajı verdiği ifade edildi.

Bu mesajda “Lübnan dosyasının artık daha geniş bölgesel uzlaşıların bir parçası olduğu ve ateşkes ile İsrail'in çekilmesini takip edecek üçlü bir çerçevenin oluşturulmasının hedeflendiği” bildirildi.

Gazeteye göre, Cumhurbaşkanı Aun da bu gelişmeleri “kritik bir siyasi dönüm noktası” olarak değerlendirdi ve Nebih Berri ile Başbakan Nevaf Selam'la temaslara başladı.

"Kfer Tebnit-Şakif" modeli gündemde

El-Ahbar, Washington'da başlayacak beşinci tur görüşmeler öncesinde İsrail medyasına kontrollü sızıntılar yapıldığını belirtti.

Bu sızıntılara göre ABD'nin, Litani Nehri'nin iki yakasını kapsayan bir "pilot bölge" önerisini taraflara sunacağı aktarıldı.

Plan kapsamında İsrail ordusunun belirli bölgelerden çekileceği, Lübnan ordusunun konuşlanacağı ve Hizbullah unsurlarının bölgeden ayrılması ile silahsızlandırma tedbirlerinin uygulanacağı belirtildi.

Tüm sürecin ABD gözetimindeki bir komite tarafından yönetileceği ifade edilirken, uygulama için herhangi bir takvimin açıklanmadığı kaydedildi.

El-Ahbar, ABD'nin bu öneriyi Nebih Berri'nin son açıklamalarına dayandırdığını belirtti.

Gazete, Berri'nin karşılıklı çekilme ve Lübnan ordusunun konuşlanması fikrine olumlu yaklaştığını ancak "deneme bölgeleri" yaklaşımını reddettiğini aktardı.

Berri'nin güven artırıcı önlemleri ve halkın bölgeye dönüşünü kolaylaştıracak düzenlemeleri desteklediği ifade edildi.

Bu arada Lübnan Ordusu Komutanı Rudolf Heykel'in Nebatiye, Nebatiye el-Fevka ve Kfer Tebnit çevresindeki birlikleri ziyaret ettiği, söz konusu bölgelerin ilk "pilot uygulama alanı" olarak değerlendirildiği bildirildi.

İsrail kısmi çekilmeyi tartışıyor

El-Ahbar'ın aktardığına göre Haaretz gazetesi, İsrailli bir güvenlik kaynağına dayandırdığı haberinde İsrail ordusunun "sarı hat" üzerindeki bazı noktalardan kısmen çekilmek zorunda kalacağını yazdı.

Haberde, boşaltılacak bölgelere Lübnan ordusunun konuşlanacağı ve sürecin Amerikan gözetiminde yürütüleceği belirtildi.

Walla internet sitesi ise İsrail'in, doğrudan tehdit oluşturmadığını değerlendirdiği bölgelerden aşamalı olarak çekilmeye hazır olduğunu bildirdi.

Ancak bunun için Hizbullah'a ait olduğu öne sürülen yer üstü ve yer altı altyapısının tamamen imha edilmesi şartının öne sürüldüğü kaydedildi.

İsrail medyasına göre, Washington'daki görüşmeler salı gününden perşembe gününe kadar sürecek.

Görüşmelerin siyasi ve askeri olmak üzere iki ayrı çalışma grubu halinde yürütüleceği, İsrail heyetinin de beraberinde Lübnan'da uygulanması planlanan "pilot bölge" haritalarını götüreceği belirtildi.(YDH)