ABD ve İran’ın, Doha'da yürütülen görüşmelerde savaşın sona erdirilmesine yönelik bir çerçeve üzerinde uzlaştığı, mutabakatın Lübnan'ı da kapsadığı belirtildi.

Welayet News  - ABD Başkanı Donald Trump, dün gece İran ile savaşın sona erdirilmesine yönelik bir anlaşmaya varıldığını açıkladı. Anlaşmanın, nükleer dosyanın ele alınacağı yeni müzakerelerin önünü açacağı belirtilirken, Tahran'da da ilk kez önemli bir ilerleme sağlandığı ve "ABD'nin İran tarafından gönderilen taslağı kabul ettiği" yönünde açıklamalar yapıldı.

Geniş bilgi sahibi kaynaklara göre diplomatik kırılma noktası, dün öğleden sonra Katar'ın başkenti Doha'da gerçekleştirilen temaslarla yaşandı. Görüşmelerin Katar başbakanının gözetiminde yürütüldüğü, İran'dan üst düzey bir yetkili ile Trump'ın kıdemli bir temsilcisinin de görüşmelere katıldığı belirtildi.

Savaşın sona erdirilmesi üzerinde uzlaşı

Elde edilen bilgilere göre anlaşma, yalnızca ateşkesi değil, Körfez ve bölgenin tamamında, Lübnan dahil olmak üzere savaş halinin sona erdirilmesine yönelik sürecin başlatılmasını öngörüyor.

Kaynaklar, ABD'nin bir ateşkes formülünü değil, savaşın sona erdirilmesine yönelik mekanizmayı kabul ettiğini belirtti.

Katar'ın ayrıca iki taraf arasında dondurulmuş İran varlıkları konusunda uzlaşı sağlayan bir formül geliştirdiği, bu çözümün hem Washington'u siyasi açıdan zor durumda bırakmayacağı hem de İran'ın kendi fonlarına erişim talebini karşılayacağı ifade edildi.

Lübnan da anlaşmaya dahil edildi

El-Ahbar'ın aktardığı bilgilere göre İran, ABD'den Lübnan'ın da anlaşmanın kapsamına dahil edildiğine ilişkin nihai güvence aldı.

Haberde, Trump'ın Lübnan dosyası konusunda İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ile üç kez görüştüğü belirtildi.

Anlaşmanın yalnızca ateşkesi değil, tüm askeri saldırıların durdurulmasını, İsrail güçlerinin Lübnan'dan hızlı çekilmesine yönelik bir takvimin oluşturulmasını, yıkım ve buldozer faaliyetlerinin sona erdirilmesini ve tutukluların serbest bırakılmasını da içerdiği kaydedildi.

Trump: Avrupa'da imzalanabilir

İran'ın Kuveyt, Ürdün ve Bahreyn'deki ABD üslerine yönelik saldırılarının ardından Trump, anlaşmaya varıldığını duyurdu ve imzaların hafta sonuna doğru Avrupa'da atılmasını beklediğini söyledi.

Buna karşın Tahran'ın, Trump'ın geçmişte anlaşmalardan çekilmesi nedeniyle açıklamalara temkinli yaklaştığı belirtildi.

Trump anlaşmayı "büyük bir uzlaşma" olarak nitelendirerek, "Belgeler üzerinde son rötuşları yapıyoruz." dedi.

ABD Başkanı ayrıca anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağını söylediğini ve Katar Emiri dahil çeşitli bölge liderleriyle görüştüğünü açıkladı.

Trump ayrıca, ABD'nin savaşta "askeri zafer" elde ettiğini iddia etti.

Tahran'dan temkinli yaklaşım

İran tarafı gece saatlerinde yaptığı açıklamada anlaşmanın henüz kesinleşmediğini duyurdu.

Ancak Fars Haber Ajansı, "ABD'nin İran'ın önerdiği metni kabul etmesi nedeniyle, metnin sistemin üst düzey kurumlarında onaylanma ihtimalinin yüksek olduğunu" bildirdi.

Netanyahu ise yaptığı açıklamada, "İsrail bu mutabakatın tarafı değildir." dedi.

Netanyahu ayrıca, Trump'ın anlaşmanın zenginleştirilmiş uranyumun ortadan kaldırılmasını, nükleer programın sökülmesini, füze üretiminin sınırlandırılmasını ve İran'ın bölgesel müttefiklerine verdiği desteğin durdurulmasını içereceği yönündeki taahhüdünü “takdir” ettiğini söyledi.

Katar Emiri de Trump'ın, ABD-İran mutabakatının tüm tarafların onayını aldığını ve Katar dahil dost ve kardeş ülkeler tarafından desteklendiğini aktardığını belirtti.

İsrail'de rahatsızlık

İsrail medyasına göre, Trump'ın anlaşmayı önce Truth Social hesabından duyurması Tel Aviv'de “sürpriz” etkisi yarattı.

İsrail Kanal 12, hükümet çevrelerinin duyurudan önceden haberdar olmadığını aktarırken, Netanyahu'ya yakınlığıyla bilinen Kanal 14'e konuşan üst düzey bir İsrailli yetkili, "Lübnan'ın Washington ile Tahran arasındaki mutabakata dahil edilmesi kötü bir gelişme." değerlendirmesinde bulundu.

Aynı yetkili, Hizbullah'a karşı güçlü saldırı seçeneklerinin değerlendirildiğini ancak bu planların bir bölümünün artık uygulanmayacağını söyledi.

Askeri baskı sonuç vermedi

Trump'ın anlaşmayı açıklamasının, iki gece süren karşılıklı saldırıların İran'ın tutumunda herhangi bir değişiklik yaratamamasının ardından geldiği belirtildi.

İran'ın, ABD saldırılarının sürmesi halinde savaşın genişletileceği yönündeki uyarılarını yinelediği kaydedildi.

Hatemü'l-Enbiya Karargâhı tarafından yayımlanan açıklamada Washington'a, "Bize yeniden saldırırsanız savaşın ateşi daha da yayılacak ve daha kapsamlı hale gelecektir." mesajı verildi.

Açıklamada ayrıca, "Petrol altyapımız tehdit edildiği için ilan ediyoruz ki petrol ya herkes için olacak ya da hiç kimse için olmayacak." denildi.

Trump daha önce Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda İran'a yönelik "çok şiddetli saldırılar" düzenleyeceğini duyurmuş, Hark Adası ile İran'ın petrol ve doğal gaz altyapısını hedef alma tehdidinde bulunmuş ve ülke genelindeki köprülerin vurulabileceğini söylemişti.

Trump'ın "bombardıman altında diplomasi" yaklaşımının İran'ı ABD taleplerini kabul etmeye zorlamakta başarısız olduğu bildirildi.

İran'ın ise ABD üslerini hedef alan saldırılarla zayıf görünmekten kaçınmaya ve yeni bir caydırıcılık denklemi oluşturmaya çalıştığı belirtildi.

El-Ahbar'a göre, zaman baskısı hem İran hem de ABD üzerinde etkili oldu. İran, Amerikan deniz ablukasının yarattığı baskıdan çıkmak ve "ne savaş ne barış" durumunu sona erdirmek isterken; Washington ise Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı, savaşın siyasi ve ekonomik maliyetlerini azaltmayı ve son çatışmaları kendi açısından bir başarı hikâyesi olarak sunabileceği bir anlaşmaya ulaşmayı hedefledi.