İran’ın mevcut müzakerelere katılımı, salt bir diplomatik süreçten ziyade, doğrudan “saha”nın bir devamı ve savunma gücünü siyasi hamlelerle birleştiren stratejinin bir yansıması olarak değerlendirilebilir.

Welayet News  - Mehr haber Ajansı: Bölgedeki karmaşık gelişmelerin ortasında ve İran’ın çevresindeki güvenlik ve siyasi ortam çok katmanlı gerilimlerin etkisi altında kalmaya devam ederken, İran heyeti sıradan bir diplomatik görüşmenin ötesinde bir müzakere masasına oturdu. Bu görüşmeler aslında daha önce sahada yaşanan aynı mücadelenin başka bir sahnesinin devamıdır; fark sadece araçların değişmiş olmasıdır. Ancak hedefler ve stratejik hesaplar hâlâ aynı kalmıştır.

Bu bağlamda İran’ın devam eden müzakere sürecine İslamabad’daki görüşmeler de dahil olmak üzere katılımı bir yön değişikliği değil, bir devamlılık olarak görülmelidir. Bu, daha önce sahada tesis edilen gücün mantıksal bir uzantısıdır. Zorunlu üçüncü savaş sırasında ülkenin savaşçıları tarafından verilen güçlü direniş ve kararlı savunma ile uyumlu biçimde ortaya çıkan bu güç, şimdi diplomasi yoluyla siyasi bir form kazanmaktadır. Başka bir ifadeyle, İran için müzakere sahadaki mücadelenin alternatifi değil; onun kazanımlarını uluslararası düzeyde pekiştirmek ve değerlendirmek için kullanılan bir mekanizmadır.

Tarihsel Hafıza ve ABD’nin Taahhüt İhlalleri

İran, tarihsel deneyimine ve geçmiş müzakerelerin özellikle nükleer anlaşma (JCPOA), Maskat ve Cenevre görüşmeleri tecrübelerine dayanarak, ABD karşısında saf davranmanın daha fazla taleple ve baskıyla sonuçlandığını görmüştür.

Amerikalılar taleplerini çoğu zaman “İran’ın nükleer silah elde etmemesi” gibi sınırlayıcı anahtar kavramlar etrafında şekillendirmektedir. Oysa İran’ın uluslararası taahhütlerine bağlı kaldığı ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın İran’ın barışçıl nükleer programında sapma olmadığına dair raporları çoğu zaman görmezden gelinmektedir.

“Diplomasinin sahaya hizmet etmesi ve sahanın da diplomasiye hizmet etmesi” anlayışı, İran İslam Cumhuriyeti’nin yaklaşımının temelini oluşturmaktadır. Ülkenin savunma gücü yalnızca düşman saldırılarını engellemekle kalmaz, aynı zamanda Hürmüz Boğazı ve diğer stratejik noktaların yönetimi gibi yeni diplomatik alanların açılmasına da zemin hazırlar. Bu nedenle jeopolitik unsurların özellikle stratejik boğazların kontrolü ve yönetimi, sahayla diplomasi arasındaki bağın bir örneğidir. Bu bütünleşme İran diplomasisinin güçlü bir şekilde hareket etmesini sağlar ve müzakereler nihai bir amaç değil, ulusal çıkarları güvence altına alan bir araç hâline gelir.

Mevcut koşullarda müzakereler ancak İran halkının meşru çıkarlarını güvence altına aldığı ve sahadaki kazanımları koruduğu sürece anlamlı olacaktır.

Müzakerelere İyi Niyet Temelinde Katılım

İran’ın İslamabad’daki müzakerelere katılımı, ABD ve Siyonist rejimin dayattığı savaşın bölgeye verdiği zararları azaltma konusunda sorumluluk üstlenme ve iyi niyet gösterme çerçevesinde gerçekleşmektedir. Buna karşılık ABD ve müttefikleri baskı ve kuşatma politikasını tekrarlayarak savaş ve önceki müzakere süreçlerindeki başarısızlıklarını telafi etmeye çalışmaktadır. Deniz ablukasının ilan edilmesinin ardından Batılı medya organları ABD’nin yeni bir müzakere turu başlatmaya çalıştığını yazmaktadır; bu baskılarla İran’ı kendi taleplerini kabul etmeye zorlayabileceklerini düşünmektedirler.

İran, savunma ve siyasi kapasitesini ulusal jeopolitik hedefler doğrultusunda kullanma yeteneğine sahip olduğunu göstermiştir. Güçlü diplomasi sahadaki güçten beslenir; yani her diplomatik başarı ülkenin sahadaki kapasitesine dayanır ve her sahadaki kazanım da diplomatik süreci güçlendirir.

Güçlü Diplomasi İçin Güç İnşa Eden Alan Olarak “Saha”

Sonuç olarak sahadaki deneyimler ve diplomatik süreçler, İran’ın güvenlik ve dış politika denklemlerinde temel bir gerçeği ortaya koymaktadır. Ülkenin tüm yeteneklerinin düşman tarafından tamamen ortadan kaldırılabileceğini düşünen yaklaşımlar pratikte farklı bir gerçekle karşılaşmıştır. Bu gerçeklikte ülkenin savunma sistemi yalnızca caydırıcı değildir; aynı zamanda jeopolitik hedeflerin belirlenmesi ve diplomasinin ilerletilmesi için aktif bir araç olarak kullanılmaktadır/mehr