Hindistan’ın ev sahipliği yaptığı MILAN 2026 deniz tatbikatına “şeref konuğu” olarak davet edilen İran donanmasına ait IRIS Dena fırkateyninin akıbeti, uluslararası kamuoyunda büyük tepki çekti.

Welayet News  - Tatbikata diplomatik bir görev kapsamında katılan ve yaklaşık 200 personel taşıyan İran gemisinin dönüş yolunda hedef alınması, Hindistan ve ABD’ye yönelik sert eleştirilerin yükselmesine neden oldu.

İddialara göre Hindistan yönetimi, tatbikat için resmi davetle ülkeye gelen İran savaş gemisinin dönüş rotasını ABD ile paylaştı. İran’ın kendi karasularından binlerce kilometre uzakta, tatbikattan dönüş yolunda olduğu belirtilirken, bu bilginin Washington’a iletilmesi “diplomatik güvenin ihlali” olarak yorumlandı. Uluslararası askeri çevrelerde bu durum, bir ülkenin misafiri konumundaki askeri unsuru dolaylı biçimde hedef haline getirmesi nedeniyle ağır bir etik ihlal olarak değerlendiriliyor.

Olayın daha da tartışmalı hale gelmesine neden olan unsur ise saldırının gerçekleştiği koşullar oldu. Bölgedeki kaynaklara göre gemi, aktif bir çatışma görevi yürütmüyordu ve transit geçiş halinde olduğu iddia ediliyordu. Bu nedenle geminin hedef alınması, özellikle deniz harp hukuku ve savaş hukukunun ihlal edilip edilmediği konusunda ciddi tartışmalar başlattı.

Saldırının ABD donanmasına ait bir nükleer taarruz denizaltısı tarafından Sri Lanka açıklarında gerçekleştirildiği öne sürülüyor. Torpido saldırısının gemideki personelin Ramazan ayı nedeniyle iftar saatinde bulunduğu bir sırada gerçekleştiği iddiası, olayın insani boyutunu daha da ağırlaştırdı. Birçok yorumcu, savaş koşullarında bile sivillere ve çatışmaya doğrudan katılmayan askeri unsurlara yönelik bu tür saldırıların uluslararası hukuka aykırı olabileceğini vurguluyor.

Olayın ardından açıklanan ilk bilançolarda çok sayıda denizcinin hayatını kaybettiği ve çok sayıda kişinin kayıp olduğu bildirildi. Arama kurtarma çalışmalarında onlarca denizcinin cansız bedenine ulaşıldığı, birçok kişinin ise hâlâ kayıp olduğu ifade ediliyor. Trajedinin boyutu netleştikçe, özellikle Orta Doğu ve İslam dünyasında Hindistan ve ABD’ye yönelik tepkiler büyüyor.

Uzmanlara göre asıl tartışılması gereken konu yalnızca saldırının kendisi değil, Hindistan’ın davet ettiği bir ülkenin askeri unsurunun güvenliğini sağlayıp sağlamadığı ve müttefiklik ilişkileri uğruna diplomatik sorumlulukların ihlal edilip edilmediği. Eleştiriler, Yeni Delhi’nin uluslararası güveni zedelediği ve Washington’un ise askeri güç kullanımında hukuki sınırları ihlal ettiği yönünde yoğunlaşıyor.

Birçok uluslararası gözlemci, bu olayın sadece iki ülke arasındaki bir askeri gerilim olarak kalmayacağını, deniz hukukundan diplomatik güvene kadar birçok alanda uzun süre tartışılacak ciddi bir kriz başlatabileceğini belirtiyor. Özellikle davetli bir askeri gücün dönüş yolunda hedef alınması iddiası, modern diplomasi tarihinde “güven ihlali” örneklerinden biri olarak anılmaya aday gösteriliyor.